Excerpt
new ZE OAZA 16 GEOGRAFJA. Pomorze. Pomorzem nazywano całą krajinę, od ujścia Odry do uiścia Wisły. Miała ta krajina dość handlowne miasta, rozmajite ludy i jich naczelników. Ludy liczyły się do lechickich narodów. Między naczelnikami Po- morzan był lIsmar …
Excerpt
KRAJINY. 17 z drugićj 1311 w gdańską i rozerwali między siebie. Nieodzyskał tego Kazimirz wielki, szczecińskiemu po- błażał; poczym szczecińscy całkiem w Niemców prze- szli, swe posiadłości już 1528 margrabiom brandeburg- skim przekazali. — Pomorze …
Excerpt
18 GEOGRAFJA. vincje Polski, rozsypały się. Razem uważane nosiły jimie Zechji, do których się i księstwo polskie liczyło. Ale w środku Polski, w Gnieźnie pozostał arcybiskup wszystkich Lechji biskupów, w Gnieźnie były złożone królewskie korony i miejsce …
Excerpt
| KRAJINY. 19 liły, i tak, najmłodsza linja Krzywoustego, Mazo- wiecko-kujawska stale po mieczu następowała: prze- rywały ją tylko słuszne pretensje książąt starszych linij szląskićj i wielkopolskićj, przy każdćj sposobności o mo- narchją upominające się. …
Excerpt
20 GEOGRAFJA. stwami mazowieckiemi: ale po zgonie bezpotomnaych Ziemowita i Władysława książąt płockich, korona pol- ska niedopuszczała stryjecznych od pradziada mazo- wieckich książąt do odziedziczenia księstwa płockiego. Stały się tedy udziały książąt …
Excerpt
KRAJINY. 21 Opolini i jinni. Wdzierali się do tej krajiny Morawcy, potym Czesi i Polanie czyli Polacy. Już Mieczysław " część znaczną posiadał, kiedy Bolesław II czeski 992 większą resztę z miastem Wrocławiem opanował. Bo- lesław wielki, król polski …
Excerpt
22 GEOGRAFJA. Piasta. Trwał na Szląsku po oddzieleniu się od Pol- ski przeszło lat 500 i dopiero w drugićj połowie XVII wieku, 1675 wygasł. Mimo zrzeczenia się swych praw starszeństwa, nie- omieszkali jednak niektórzy z nich podnosić je i wrażać się w …
Excerpt
aanazedtC yk ERO O ny KRAJINY. 23 zimirzu wielkim zrzeczenia się Szląska co młody król w początkach zaraz panowania ugodą wyszohradzką 1335 uskutecznił; a później w Pradze 1356 odstąpił lennictwa ksiestwa świdnickiego i jaworskiego, które 1368 po śmierci …
Excerpt
amd I WBA JE 0 POT Borem 1.00 BA IT 24 GEOGRAFJA. jaw, przydał Zęczyckie i Sieradzkie ziemie, które wraz z Kujawami i cząstką Mazowsza, z ziemiami Dobrzyń- ską i Michałowską, od 1241, składały jedną książąt Mazowieckich, to jest Kujawskich dzielnicę; a …
Excerpt
2 ją A W EEC EYE KRAJINY. 25 się drogą napaściom Litwy na Polskę łatwość otwie- rającą, tak z drugićj strony stawało się pośredniczącym do zbliżenia i zjednania obu narodów litewskiego z pol- skim. Wiązało się przymierzami i pokrewieństwem z Litwą, a …
Excerpt
26 GEOGRAFJA. Uciśnione Mazowsze widziało się być uszczuplonem, bo skraj jego północny posiedli Sudawi Palbo rusacy pod jimieniem Warmów, Galindów, Pomezanów. Krwawe Mazurów z Prusakami utarczki, dostarczyły rozlicznych kronikom pruskim, podaniem …
Excerpt
KRAJINY. 27 książęce stały się tedy cząstką Polski: ale szlachta pruska niedopuszczała polskićj do reprezentacji w sejmie swojim; Prus nie wcielono do rzeczyposp. Po zgonie Alberta II 1618 odziedziczył księstwo pruskie dom elektorski bran- - deburgski, od …
Excerpt
y 28 GEOGRAFJA. słał 955 posły do Hiszpanji do kalify Korduby, który na dworze swym (od 800) miał gwardją z zaciążnych Słowian. Bolesław II czeski także tćż 992 opanował był Chrobacją, aż po jego zgonie 999 Bolesław wielki w królestwo ją polskie spojił. …
Excerpt
KRAJINY. 29 1240—1300, a wpływ narodowości nie przestał przy- gotowywać jedności jćj z Polską. Gdy Litwa kądzielą z Rusią się wiązała, Mazury po kądzieli 1327 za- władnęli Haliczem, Po zgonie Bolesława 1340, Ka- zimirz wielki niezwłocznie zajął to …
Excerpt
h 30 GEOGRAFJA. ski, stawał się ruskim. Mimo dorywczych wariagsko- ruskich wygonów powodziło się miastom, następnie w księstwa ruskie przechodzącym. Księstwa ruskie składały się pospolicie z miast, które były rzeczami- pospolitemi gminnemi, często nad …
Excerpt
KRAJINY. 31: twy lub Polski zwierzchnictwo wyzwalało ją z pod mogolskiego. jarżma; W południowćj części halicko-kijowskiego księ- stwa, kniazie rurikowicze i bojary przejmowali się my- ślą szlachty polskićj i narodowością polską. Gredymin zdobywszy Wołyń …
Excerpt
32 GEOGRAFJĄ. stego zastrzegających, tak jiż Gredymina rozporządzenia do nićj się nie rozciągały. Gedymin stale trwał w przymierzu z Łokietkiem; zajął Wołyń 1319, Kijów 1320; Podole, Witepsk, Po- łock 1327; do Nowogrodu wysłał 1331 syna aby tę …
Excerpt
KRAJINY. 33 chońcami tóż zwanych, i od Łotyszów; a na boku tój krajiny za Dźwiną nad Windawą siedzieli Kuroni, a wzdłuż Dźwiny Semgali również łotewskie ludy. Kiedy nastały przedsięwzięcia krzyżowe, Mejnhard, świątobliwy kapłan, udał się z kupcami …
Excerpt
34 GEOGRAFJA. i litewskie Znflanty z Estonją, a tworzyły lenne rze- czypospolitćj polskićj aż do wygaśnienia domu Kettlera, księstwo Kurlandji i Semigalji. Ale Szwedzi wraz osadzili Estonją, a Danja jeszcze czas jakiś wdawała się do spraw inflanckich, aż …
Excerpt
KRAJINY, 35 ływały Moskwę do zjednania się braterskiego, czyby zostali z powołaną na tron Romanów dynastją, czy przyjęli rzeczypospolitćj urządzenie, jak jim dogodno: woleli nienawiść i carów, mają dziś imperatorow, Multany, Wołosza. Wołosza naród w XIV …
Excerpt
36 _GEOGRAFJA. popierała rzeczpospolita polska; albo znamienici pa- nowie polscy usiłowali Moldawją osadzać wojewodami Polszcze wiernemi. Już od Zygmunta starego, sułtano- wie tureccy poczęli się wdawać do wynoszenia i utwier- dzenia wojewodów, a pokój w …
Excerpt
RZEKI. 37 nat się rozwiązał. Przekopcy, choć się sułtanom i ka- lifom tureckim poddali, pozostali w stosunkach z Pol- ską: wystawili na drugićj stronie Oczaków i powta- rzali, że z nim na ziemi polskiej siedzą. Pobierali jur- gielt aby rzeczypospolitćj …
Excerpt
38 Memeel czyli Nie- men, uchodzi do Kurischhaffu GEOGRAFJA. ( Z prawój Berezina Wiazina 2. ek Narocz p. Mereczanka Oszmiana 2. Wikaie..4-4%yr; Żejana p. Wilenka /. Swienta p. Abella 2. Szoja, Niewiaża /Szuszwa czyli Dubissa Jaśwojna p. Jura Minga; z …
Excerpt
Wisła trzema ko- rytami do mo- rza uchodzi, le- wym Motławą zwanym w prost do morza Balti- ckiego , środko- wym i prawym czyli Nogatem, przez Frischhaf do tego i morza Baltyckiego RZEKI. [Muchawiec p. Krasna 2. Bupasńca, 4Lśna p. E Nurzec p. Z Liwiec 2. …
Excerpt
40 GEOGRAFJA. (Widawka p. // |Ner p. Warta uchodzi pak l. doOdry,a Odra |R„goźna do morza Bal- | pyzy; ? Głda czyli Kud- tickiego. dow p. z Dobrzi- cą i Złotawą. Drawa czyli Dra- Do morza Czar- z prawój ga nego wchodzące. [Tyśmienica Stryj Swica Łomnica …
Excerpt
RZEKI. Sawranka Kodima z lewój Bożek Ikwa Desna Sob Sinucha f z prawej Wop Druck Berezina Teterow (Ugorski Tikicz 2. Gniły Tikicz p, / Wie Tatran p. [Taslik czarny 2. (Hajna p. Plissa p. Bobr 2. Świsłocz p. Olha /. Turja p. . |Stochod p. Pina 2. Jasiołda …
Excerpt
GBOGRAFJA. Zarka p. Unawa 2. Stuchna Rastawica 2. Krasna Kamionka 2. ROŚA.1.... wadi JOliania [A Moszna Olszanka p. Taśmin Rosawa 2. z lewój Wechra p. Ostr Ż. Turja 2. Pronya p. ś Biesiedź 2. Trubież Iput 4 Sula Rzeki spławneę są: Dźwina, Windawa, Niemen, …
Excerpt
PRODUKRTA; 43 wielkości. Gropło w Kujawach; Świteź na Polisiu, blisko Buga. Na Podldsiu północnym i w województwie trockim blisko granie pruskich znaczne i liczne jeziora. W północnej części Litwy, w Brasławskim, Dzisneńskim, około Uszacza i Uły pełno …
Excerpt
41 GEOGRAFJA. w Kurlandji, w wiłkomirskim i upitskim powiatach, oraz na Podgórzu; konopie na Białćj Rusi. Po lasach i polach, bujne najdują się pastwiska, na których liczne chodują się, krów, wołów, świn trzody ; mnogie owczar- nie i dzielnych mocnych a …
Excerpt
RZEKI. 45 lasy i bory po wszystkich województwach napełnia. Z lasów drzewo na budowę, klepki, wańczos, belki, Dźwiną, Niemnem i Wisłą do portów spławiano; pu- szcze litewskie i poliskie, dostawiały masztowego drzewa, Zioła apteczne znajdują się wszędzie. …