Excerpt
PANY RADA. 454 wypraw, które niejednostajnym losem przedsiębrane były. Po zdobyciu Carogrodu, Turcy, zwrócili na ten kraj oko i wojewoda Piotr 4456 hołd sułtanowi złożyć musiał. Znalazła w te czasy Mołdawija bo- hatóra w hospodarze swym Stefanie …
Excerpt
152 PRZENARODOWIENIE 80. Marfa, Nowogród wielki poddaje sią Kazi- mirzowi Jagellończykowi. W przeciwnćj stronie w północy, Psków już 1460, wyrzekł się opieki litewskićj, i Litwa o nię upomnieć się nie umiała, bo jój charakter feudalny i aristokracki nic …
Excerpt
PANY RADA. 1538 lud wybierając sobie arcybiskupa, losem wyciągnął jimie: Theofila. Jechało tedy poselstwo do Moskwy, aby mu tameczny metropolita dał święcenia, bo te stosunki wiązały Nowogród do stolicy wielkiego kniazia. Tam wielki kniaź dając …
Excerpt
154 PRZENARODOWIENIE że Pimin zamyśla o pozyskaniu arcybiskupstwa, i'o przejściu na łaciński obrządek. W boju, wiele tysięcy ginie , zwycięsca 'torując sobie drogę ogniem i mieczem, 'przymusza brańców do wzajemnego obrzynania sobie, uszu, warg, nosa, i …
Excerpt
v" w” PANY RADA. : 155 iwan, rychło jest gotów ze swóm wojskiem, a le- dwie się zbliżył, najznamienitsi, spieszą tłamnie z oświadczeniami i przysięgą wierności. Bez jedno: ści, tą razą 1479 bez boju, Nowogród się poddał, i przyjął warunek że na tóm prawie …
Excerpt
PRZENARODOWIENIE 82. lwan car Moskwy, szarpie Litwę. Iwan był mocny, bo sąsiedzi posłabieli. Mógł oplwać basinę czyli ukaz tatarski, bo horda dogo- rywała; wywrócić carstwo kazańskie, bo w nićm sił niebyło; zrujnować Nowogród wielki, bo w nim zawsze …
Excerpt
PANY RADA. 4 on na stolicy swćj Moskwie uznał się samodzierżcą całćj Rusi, wszech-Rossyi. Litwa epraz więcćj wi- działa, że o nią jidzie, o jćj posiadłości. lwan zdarzeniami w Nowogrodzie zaszłemi podrażniony, wszędzie chciał widzieć nieprzyjacielem …
Excerpt
458 PRZENARODOWIENIE jćj ważność podnieść, Litwa we swych podbojach uległa przeobrażeniu do jakiego się ród ruski spo- sobił. We wszystkićm zanosiło się na ogromną od- mianę towarzyską. Przeobrażenie towarzyskie wpły- wem obcym dopełniane, rzadko …
Excerpt
PANY RADA. 459 wet pomiędzy samymi zrusiniałymi Litwinami. Ale razem po całćj Litwie, na przykladzie Rusi czer. wonćj widziano, jak wiele więcćj obywatel ziemski, ziemianin, dawny bojar w zjednoczeniu z Polską zyskuje. Ruś cała składająca ziemie księstwa …
Excerpt
460 -- PRZENARODOWIENIE się i umysł jego chciał być wyniosły, nadymać się, lecz powagi utrzymać nie umiał. Ztąd łatwy w po- życiu chętnie obdarzający, rozdający, trwoniący, bez interesownie i bez celu łaskami i dobrodziejstwy szafował. Jeśli tóm sere …
Excerpt
PANY RADA. 104 i wielki książę lilewski w jednćj i tćj samój osobie będzie. W drugą stronę wyprawili do Moskwy po Helenę córkę Iwana w małżeństwo dla Alexandra. Przyjechała Helena do Wilna, zkąd, lubo Iwan mie- wał wiadomości, że ją chcieli łacinnicy …
Excerpt
162 RUSI Ł LITWY. dróżach po Europie, nabył wyższćj nauki niżeli pod- ówczas jinni ziem księstwa litewskiego panowie po- siadali; w tychże podróżach, walcząc w Niemczech, we Włoszech i Węgrzech, jako ochotnik, wszędzie nabył sławy z dzielności i biegłości …
Excerpt
PRZENARODOWIENIE 163 Jana Zabrzezińskiego wielkiej powagi w Litwie człowieka, najechawszy go w domu jego własnym, zabił: a niespodziewając się po tem zabójstwie przebaczenia królewskiegc, do Moskwy, która na tenczas Litwę pustoszyła, z braćmi i …
Excerpt
164 RUSI I LITWY, W tymżę pokazywał przykładem, czego Ruś po nim spodziewać się ma, gdyby jego za swego wyo- braziciela uznała. Zjechał on do podupadającego Nowogrodu i tam zajął się rozpoznaniem sprawy Pskowian żalących się na jego namiestnika Oboleń- …
Excerpt
PRZENARODOWIENIE 1465 Przekopcy 1514 pustoszyli ziemie moskiewskie. Dla bespieczeństwa, siostra Bazylego królowa wdo- wa Helena, otrzymała 1512 w Wilnie areszt, i prze- łożenia carskie niemogły jćój uwolnić! Cesarz Maxi- miljan' zachęcał Bazylego do boju …
Excerpt
166 RUSI I LITWY. stało, gdy bratanka jego została 1525 małżonką cara Bazylego. Otrzymał nareszcie wolność, a po zgo- nie Bazylego 1533 był jednym z opiekunów mało- letniego Iwana srogiego. 87. Ruś połaczeje. Po tem przez Glińskiego Litwy wstrząśnieniu …
Excerpt
PRZENARODOWIENIE 1467 i stepach wołały człowieka tak na Ukrajinie jak na Podolu. Miłośnik pokoju Zygmunt, traktatami ob. warował je od napaści tureckich i tatarskich, a sta. wiając nad brzegami Dniepru zbrojne poczty łotru- jących kozaków, zabezpieczył od …
Excerpt
168 RUSI 1 LITWY Witepska i Płocka, Mścisławska, Smoleńska, miały swe osóbne w rozporządzeniach odcienia, równie jak Wołyń lub Ukrajina. Zygmunt stary wmówił w pany rad i zapowiedział 1522, że całe wielkie księstwo lilewskie ma mieć jedno i toż samo pra …
Excerpt
PRZENARODOWIENIE 169 wszystko naznaczone ciężkie opłaty, formy, prze= włoki, o ruinę prawujących przywodziły, dla bie- dnych. niepodobieństwo uzyskania sprawiedliwości sprawiały. Pisano to prawo dla możnych, możni panowie przyjmowali go w radzie: nic tedy …
Excerpt
170 RUSI I LITWY wiony za jedno przez lud i klassy wyższe na całej Rusi również jak i polski przez lud i szlachtę w ca- łćj Polszcze. Jeden i drugi były piśmienne: ruski dawnićj. Każdy ż nich miał swoje własne pismo. Ruski niemiał przeszkody jaką polski w …
Excerpt
i PRZENARODOWIENIE 474 wodawsiwem, kancellarją, biblją, sporami teolo- gicznómi, naukami przyrodzenia, wymową, sty- lem; był językiem towarzyskim klass wyższych. Lud ruski po wsiach zachowywał zawsze swych pradziadów mowę, nieoswajając się z polską; nie- …
Excerpt
RUSI I LITWY i w miastach, zupełnie już po polsku mówiła, a ję: zyk ludu, jake piśmienny i towarzyski gasł. Reli- gijne spory ówczesne a mianowicie kalwinistów i so- cinjanów , przelewając się z Małćj Polski do księ- stwa Litewskiego, objawiały i tam …
Excerpt
* PRZENARODOWIENIE 4738 publicznych nawrócić. Małżeństwo jego z Barbarą, dla tego że ona była htewką zrządziło wprawdzie niesłychany wrzask w koronie, nie miało jednak żadnych skutków na stosunki dwu krajów. Trwały one jednostajnie, w zawieszeniu. Litwa …
Excerpt
474 RUSI I LITWY wiązuje się arcybiskupa wypuścić i do dawnych jego praw przywrócić, tudzież, 60,000 talarów na pokrycie nakładów wojennych wypłacić. Po tako- wćj ugodzie, wielki inistrz wchodzi w ścisłe przy- mierze z Litwą zaręczające wzajemną pomoc, …
Excerpt
* PRZENARODOWIENIE 475 Magrós brat króla duńskiego, kupuje od biskupa wyspę Ezel, i takową Bóstólłsży, wdziera się do Piltinu. Ketler niema nadzieji aby się wszystkim opędził, a zatem, ostatecznie 1561, zawiera ugodę poddania się (pactum subjectionis) …
Excerpt
476 RUSI I LITWY dopelnione być miało: z tym wszystkim, wielkie księstwo litewskie tak co do natury kraju politicz- nego i towarzyskiego porządku, było jeszcze nie- słychanie różne. W powszechności, całe księstwo litewskie jest mnićj ludne od Polski …
Excerpt
PRZENARODOWIENIE 477 szych, w obu sironach były poniekąd jednostajne a przynajmnićj wielce podobne, a wiele się różniły od tych, które ożywiały Polskę. 'W Połszcze był gmin szlachecki, oraz gmin nieszlachecki wolny lub poddany; gmin sźlachecki, wyobrażał …
Excerpt
178 RUSI I LITWY 92. Lud! litewski i źmujdzki nad' straconemi swobodami boleje. Lud tedy żfnujdźski w dolnćj ziemi posiadły cie- szył się niejako lepszym nieco losem, od swych braci Litwinów w górnćj częśći żiemi przebywają= cych; cieszył «się tóm więcćj …
Excerpt
PRZENARODOWIENIE |. 17% do krzyża. Perkuna, zastąpiła Panna Marja Perku- natele, do którćj się modły bogobojnego ludu obró- ciły. Uroczystości rolnicze, nieszkodziły: prawowier- ności, choć poplątane były z poezją, uosobieniem, uduchownieniem, …
Excerpt
480 RUSI 1 LITWY. ludowi zwrócone były. Ale król i pany powiedzieli, że za wiele żądał nad to co przynależy. Niepozo- stało ludowi, jak cieszyć się wiarą swoją, że po śmierci, gdy mu przyjdzie zarówno z pany wdzie- rać się na górę zbawienia, jemu łatwiój …