Excerpt
202 UWAGI poglądało na panowanie polskie w Prusiech, powołując się na prawa którym rozsądnćj posady „wskazać nie- umiało (52); wtedy wielkie Prus miasta zdawały się żae łować swych z rzeczapospolitą zwiąsków i niechętnie one znosić. Najznamienitszy. z …
In:
Excerpt
GMINNOWŁ. SZŁACHTY. 75 203 Surowość ta rozjątrzyła umysł miasta źle dla rzecżypo- spolitćj usposobionćgo. / Nauka luterańska jednak, gło- szona w języku niemieckim, opanowała wielkie miasta pruskie i rozgrzała kupieckie Gdańszczan żądliwości. Elbląg i …
In:
Excerpt
204 UWAGE Nieporozumienia jednak nieskończyły się na tym. Zbiegiem okoliczności i kierunkiem jaki handel obierał, hansa chyliła się ze swćj wysokości, a w obawie aby jej niewymknęło się baltiekie morze, zwróciła oko na Polskę; wzywając Zygmunta Augusta …
In:
Excerpt
GMINNOWŁ, SZLACHTY. 75, 76 205 Gdańszczanie aby się lepićj bronić sami przedmieści a swe poniszczyli. Ale ani męstwo, ani poświęcenie się i wysilenie niemogło trudnego położenia zmienić. 7bo- rowski nagli króla aby kończyć. Mniemaszże, odparł Batory, żem …
In:
Excerpt
205 UWAGI. postała: każde 'z przeciwnościami ubijało się osóbno W Prusiech j powszechnego jich udziału w sprawach provincji, róz- miimo =. :zeze mnićj tego widać, poniew rywały jich niechęci i ciągania się przyczyniające sie do' poniżenia słabszych. W …
In:
Excerpt
GMINNOWŁ. SZLAGHTY. 37 207 %%. POWODZENIE, ZAMOŻNOŚĆ, BŁOGOŚĆ. 'Ten wydział narodu co nosił nazwę szlachty, stanu rycerskiego, opły wał w pomyślności: powodzenie jednało mu szczęście; dostatki, zamożność, bogactwa, zapewniały wszelki rodzaj wygód życia i …
In:
Excerpt
208 UWAGI gactwa, zamożność się wzmagała, dostarczała środków użycia świata (57). Położenie wieśniactwa było więcćj zachmurzone: z tym wszystkim jakiś postęp zdawał się: sprzyjać jich powódzeniu i powoływać: do' podzielania pomyślności Jich mieszkania, …
In:
Excerpt
GMINNOWŁ. SZLACHTY. 78 209 królestwa nie nakładać podatków bez przyzwolenia, czyni tę obietnicę równie szlachcie jak jich jobagjonom i mieszkańcom jich włości: nobiles et eorum jobagiones populos et inquilinos; objaśnia że te ludności które jo- bagjonami …
In:
Excerpt
210 UWAGI Według niego mędrcy wymyślili wolność (libertas), czyli wolę, to jest zakładania woli czyli osad, aby wy- karczowaniem ziemię do lepszego użytku przyrządzić(*0) Osadnicy, koloniści, po pewnych latach schodzili swo- bodni od dopełnionych …
In:
Excerpt
GMINNOWŁ. SZLACHTY. 78, 79. 211 są już to sługi ze względu stanu niewolnego z jakiego się wyzwolili, już wolni ze względu stanu jaki odzy- skali. S dzenia na woli; są wolni bo wytrzymawszy ją wyzwo- leniem posiadają wolę ugodzoną (*3. Tym sposobem słudzy …
In:
Excerpt
zi oO 212 UWAGI. Nadużycia i mićjscowe zwyczaje po wielu provin- cjach pogorszały starodawne kmieci położenie. Nad- mieniliśmy Wielkopolskę jako najwięcćj posuniętą w tej ujmie: W prawodawstwie tćż dla Wielkićjpolski co do ustępu kmiecego zastrzeżone jest …
In:
Excerpt
GMINNOWŁ. SZLACHTY. 79. 213 Co się tyczy zabójstwa, ran, uderzćnia, niejedno- stajność opłat dochowywała się po ziemiach czas jakiś wedle dawnych przepisów, nim przepis statutów Ma- łejpolski i wiśliekiego wzięły górę i zarówno przyjęte zostały wszędzie …
In:
Excerpt
EZ 214 UWAGI. swieci wało się ciągłą opieką kmieci wycieńczającą. Pewną tóż jest rzeczą że kmieć bez towarzyszćnia pańskiego żadnćj swćj sprawy w sądach ziemskich nie mógł to- czyć. Szlachta zas wyłączając w różnych razach swe osoby w sądach miejskich, …
In:
Excerpt
GMINNOWŁ. SZLACHTY. 80 243 nowicie przez przystąpienie litew skich i ruskich do pre- rogativ stanu rycerskiego. Zygmunt August zajęty był rozpatrywaniem posiadaczy ziemskich wielkiego księ- stwa litewskiego i ziem wcielonych, co mieli wejść w rzęd …
In:
Excerpt
ye Poi e Z 216 UWAGI. wołane było zrazu 1454 przez cudzoziemca Jana Ka- pistrana (105), i niemały czas niemiało skutku, zanie- dbane, szło w zapomnienie: ale ten wymysł z zachodu nasuniony (jak wiele Jinnych) podobał się i podnoszony był późnićjszym 1533 …
In:
Excerpt
GMINNOWŁ. SZLACHTY. 80 217 civitatenses, oppidani et kmetones: zrównanie między nimi było wyrzeczone. Szlachcic w swój włości lub posiadłosci był panem. Z dawnego przypuszczćnia król poczytywany był za posiadacza tych wszystkich ziem które szlachta …
In:
Excerpt
ze ztBy hi i i 4 a 218 UWAGI. padła się we dwa szczepy. Prawodawstwo 1420 zabro- niło kmieciom zarzutu szlachectwa (''2) jakie w przódy czynić mogli będąc ziemianami ziemskiego prawa Zapadły przepisy zrywające zażyłość między szlachtą i kmieciami. …
In:
Excerpt
GMINNOWŁ. SZLACHTY. 81 219 następnie jidzie w drogi zjednostajnienia ujarzmienia. * Kończyło świetny zawód rozwinienia braterstwa stanu rycerkiego; w słabych a ni skutecznych krokach roz- woju zasad swych w mieszczaństwie, w zbrataniu się z miesz zany, …
In:
Excerpt
290) UWAGI. szczać sobie niemógł. Sortes, włóki, łany kmiece po- winny były być posiadane dziedzicznie pod warun- kami włości, na prawie ziemskim polskim oparte, nie- mogły swćj zasady zmieniać, chociażby je posiadał szlachcie, jak to dowodne jest …
In:
Excerpt
GMINNOWŁ. SZLACHTY. 81 221 nazwa tóż kmiecia dziedzicznego niknie. Dobrze to że się jeszcze znachodzi niekiedy w urzędowym języku, pięknie też gdy mnoga szlachta nie pojmuje zaprze- czenia własności i dziedzictwa przez prawo zadanego: ale zasada i …
In:
Excerpt
222 UWAGI do którćj się liczyli, ni sprzedawać ni obciążać posia- dłości swćj jak to mogli dawnićj (119). Za ujmą po- siadaniu i własności ucz ”nioną, poszły zniewagi i gwał- cenia wolności osobistej. 82. POLICIJNE ROZPORZĄDZENIA PRZYWIĘZUJĄ KMIECI DO …
In:
Excerpt
GMINNOWŁ. SZLACHTY. 82 223 się kmieci, nie uwłaczając zwyczajom miejscowym. Przez wzgląd na statut wiślieki 150 lat temu ogło- szony, zaleca, nakazuje panom pod przepisanemi ka- rami wydawanie pozwolenia na wyjście z każdćj wsi co rok jednemu; a zastrzega …
In:
Excerpt
Paa EDA RS ika h ł | t i 4 ę Ę i 224 UWAGI. Te przepisy ściągające się do synów kmiecych wy- dały się prawodawcom 1511 niezgodne ze słusznością i wolnością powszechną, zostały zawieszone, wykonanie Jich wstrzymane zawieszone (125). To zawieszenie zdrowym …
In:
Excerpt
GMINNOWŁ. SZLACHTY. 82, 83 225 Policijne te rozporządzenia uczynione zostały aby ład utrzymać, kraj od łotrów, złodzieji i zbójeów za- bezpieczyć, a młodzież kmiecią od towarzystwa i ze- psucia obyczajów ochronić (125). Przepisy co do przesiedlenia, …
In:
Excerpt
226 UWAGI. niemu sprawy podnieść niemógł, ani przeciw jakiemu bądź szlachcicowi: chyba znalazł jakiego szlachcica łaskawego opiekuna swego co zań działał. W takim ROWE ZOO razie spór toczył się między szlachtą, kmieć był tylko przedmiotem albo powodem …
In:
Excerpt
GMINNOWŁ, SZLACHTY. 83, 84. 227 sobem panowie i jich powiernicy, uciszali waśnie, roz- sądzali spory, sami sobie sprawiedliwość domierzali, potępiali, karcili zdrożności, wykroczćnia i zbrodnie. Miasteczka mogłyć uciekać się niekiedy do wyższych miejskich …
In:
Excerpt
ez EDA m EE WOT Hi ni I R | 998 UWAGI winięcia się, rolnietwa, handlu, ludno i pomyślności, w których każdy więcćj środków znajdywał do zdoby- cia się na większe. Ta pomyślność i wszystkiego wzrost objaśnia wyraz ustawy wspominającćj o podnaszaniu …
In:
Excerpt
GMINNOWŁ. SZLACHTY. 84 229 stki swój, po kilka dni w tygodniu odrabiają ('%5). Ta przewyżka kilka dni więcćj w tygodniu odrabiających zachowana do dalszego zrównania. (!35) Ustawa ziemi chełmskićj i kilku powiatów małćj pol- ski w Krasnymstawie 1477 …
In:
Excerpt
230 UWAGI 85. POSTĘP CIVILIZACJI, GMIN WIEJSKI MARKOTNY. Te prawodawcze kroki z początkiem XVI wieku, pod pozorem utrzymania porządku i bezpieczeństwa dla dogodności stanu przewodzącego i panującego, czyn- nie rozwijane dążyły do ujarzmienia ludu. Lud w …
In:
Excerpt
GMINNOWŁ. SZLACHTY. 85. 231 miach, Żmudzi, Kaszub, Prus. Rolnik tam z rodziną swa, wespół z bydłem i ptastwem domowym, z wieprzem i zaprzęgą, w zaduchu i niechlujstwie, leżał koło ognia pod zgęstwionym nad głowami dymem który kopcił poddasze nim go …
In: