Excerpt
| kray caly Batorego swym uznawał panem, i prawe- mu usiłowali opierać się Monarsze, pokąd orężem nie byli przymuszeni do należnćey mu uległości. W opisie zdarzeń Wołoskich Łasieki chwyta epo- k cą obięcie "ządów przez Iwonią, któ- > poprzedzają ry …
Excerpt
w Moguncyi 1606 in 4to. Uznano to dzieło godnem umieszczenia w zbiorze Elzewirskim drukowanym Lugduni Batavorum 1626 in 18 i wytlómaczone po niemiecku wybito w Lipsku właściwie, nie zaś w Kra- kowie, iak na tytule. Rzadkie to pismo, zastanawia się wnim …
Excerpt
chiwum były chowane, a w 100 lat dopiero upowsze- chnione drukiem (1). Szemberg. Sekretarz królewski Szemberg wydał relacyą prawdziwą o weyściu w 1620, polskiego woyska do Wo- łoch i potrzebie z pogaństwem w Krakowie u Jędrze- iowezyka 1621. Świadek …
Excerpt
Jan Innocenty Pi trycj. Histor yografem mianowany przez nmieiących ce- nić pamięć oycajego Sebustyana i upatruiących w nim zdolności do pełnienia tego powołania, zaiął tą samą epoką i napisał: Belli cum Osimtano gesti finitique historiam. Braun go sądzi …
Excerpt
kowskiey i publicznych a mianowicie uczonych pra- j pa m SĄ cach akademików , od 417 do 424 str: „my równie pićrwsze iako właściwszy i główny do walki powód uważać możemy. Uniewinnia Soltykowiez Petryce- go iz innych zarzutów, zgadza się wszakże na to: że …
Excerpt
wyobrożenia, radość i podziwienie ; przytacza wlasne ich oryginalne wyrazy. Są to plaskie powieści dość Żywo i szczerze opisane i częstokroć temi drobia- zgami zaymuliące. Dzielo to Dębolęckiego o„wypra- mak: ] wie Lisowczyków p rzedrukował waw FTA w Po- …
Excerpt
skich, daiąc mieysce i przyganie, winnych iednakże „nie szczędząc pochwał, mówi Braun i Solignac: Łu- biński biegły, znał okoliczności kraiowe, obwiniają go wszakże o sironnictwo przeciw heretykom, sena- torów pochlebnie zdaie się malować, ugina się …
Excerpt
TY assenbe 7 Gesta Vladislai IV ad annum 1648. W pićrwszćy części do obięcia rządów, a w dru. senberg dziele Władysława, lecz same tylko zew trzne rysy, nie tayne różnych kroków pobudki tu naznaczone. Jako prywatny, sam to powiada, nie chce się wdzierać w …
Excerpt
dzie ie miłością prawdy i swobodą nie skazil, v pióra nacechował, i śmiał za Życia na widok wy* a, do drugie stawić. Pierwsze wydanie dosię do 1648, oba poczynaią się od wyboru Stefona, czyli 15 grudnia 1575, wszakże panowanie Stefana wstępem jest tylko …
Excerpt
swoboda. Mireus zowiąc iego ła:inę przy skromney okrasie czystą, dokładne o nim zdanie wyrazili (1) Szymon Starowolski umarł 1656. pisał dawne i współczesne dziecie. Podaie o Szymonie Starowolskim dość obszerną wiadomość i dzieła iego wylicza Bentkowski. …
Excerpt
— 139 — z krytyczney bystrości wyzute ; niezmierne wiadomo- ści bez ładu i porządku; wielka praca, wićy po- dięciu niepospolita łatwość, lecz wszystko z pośpie- chem, aby zbyć rzucone, częstokroć ostatnią nacecho- wane niedokładnością. I pióro łatwe, dość …
Excerpt
— 140 — nada szczególnemi 1ego p'smaml; o niektórych 1e- dnak, iako więcćy historycznych, cokolwiek powiemy Monuinenta Sarmatarum lia Cratoviae sepulc epuł in folio. Pomysł świetny i z zadowoleniem le] cieka- wych dopełniony (o tćm Braun mówi 8 39 …
Excerpt
De claris oratoribus Sarimatiae 1628. W rzędzie ich mieści Kadłubka, Zbigniewa Oleśnickiego, Jona (Tarnowskiego, Piotra Kmitęi późnieyszych. Te sa- me wady, ta sama niedokładność w tćm dziele, co i w powyższem; wszakże zapominać o tćm nie na- leży, że …
Excerpt
Lecz Starowolski więcćy zasłużonym dla dzie jów stale się ż tego powodu, że w wielu pismach swoich dotykał spólczesnych wypadków. Jego ka- zania, mowy, pochw ły, panegiry ki, żywoty; iego li- sty tureckie, dwór cesarza tureckiego, dyskurs o woy- nie …
Excerpt
LJ — 143 — w lat 20 skłoniły do powtórzenia wydania tego dzie 2, w którćm przydatki wytykaią ła w Gdańsku 16 świeżo zachodzące w Polszcze odmiany. Dzieło to stanowi pićrwszego statystę niemieckiego Konrynga ze ło, i przedmową swoią pomnożył trzecie …
Excerpt
Opolińskiego zmarłego 1655. ( Braun $ 45 p.82, Bent. kowski T, IL. 416-417 ) które nie raz potem były przedrukowane. Nie tyle szydzące, co gromiące, upo- minaiące przestrogi, ze złćy strony wystawiaiąc na- ród polski, wspólnie z Starowolskiego pismami …
Excerpt
— 145 — pomienionego z zagraniczną powikłana domagała się iey wyiaśnienia, Tak więc nie mało pism ulotnych, czusem dość rozciągłych w niemieckim i innych ię- zykach zdarzenia w Polszcze opowiadać, skład i stan Polski opisywać zaczęło. Polskich pisarzy …
Excerpt
— 146 — Moskwą, potem zSzwedhmi i Węgry przez lat 12 tocząca się dotąd, 1660 roku, są iego plodem. Spół- czesnych rzeczy wierszowanie kolorytem poezyi na- ciągnięte zasługuie na baczność poszukiwaczy histo- rycznych (1). H ydżga. TI 4eb od 1655 do „1660. …
Excerpt
O DZIEIOPISACH POLSKICH, ICH DUCHU, ZALETACH I 'VADACJII ŁUKASZA GOŁĘBIOWSKIEGO CzŁONKA TOWARZYSTWA DO Ksrąc ELEMENTARNYCH w Komurssyi Rząpowey Wyznań RELicIyNYch I OSWIECENIA PUBLICZNEGO, I WARSZAWSKIEGO PRZYJACIQŁ NAUK TOWARZYSTWA, CZŁOŃKA. ZNAYDUIE SIĘ …
Excerpt
I RAGNĄC gruntownćy nabywać oyczystych dzieiów nauki, udaiemy się do historyków. Potrzeba zatćt wiedzieć ich poczet, latopisarski porządek, okres i zaymuią; wypada nakoniec po rozważeniu pilnóm wartość ich oceniać. Wiadomości te w kilku ksieg rozrzucone …
Excerpt
Q historykach polskich w ogole. Wprzódy nim o każdym znich oddzielnie mówić przyydzie, zda mi się rzecz sama wymaga, ażeby dzieiopisach n szych powiedzieć zbiorowo ; odkryć, ieśli są pewne i stałe cechy, któreby ich odznaczały, któreby im by ty wspólne ? …
Excerpt
mg. użytecznemi wspołobywatelom i potomkom. Mało na- der iest dzieł historycznych, którym nie wolno przy- znać w całóy rozciągłości tak clilubnego zaszczytu, dla iakich ubocznych, częstokroć mimowolnych przy- czyn. Wspomniane tu przymioty okażą się w ich …
Excerpt
o Aa obeymuiącey dzieie polskie księgi, tenże autor tak się tifómaczy: « niech przyszly wiek sądzi, ia nikomu «nic kwoli nie piszę, tylko samey prawdzie, którą «iako każdemu Szlachcicowi polskiemu mówić, tak «mnie rozumiem wolno pisać. Ex privato odio …
Excerpt
— 5 — zapowiadali siadaiąc do pracy, w całym ciągu dzieła starali się dotrzymywać. Lecz ieśli dzieiopisowie polscy na tę zasługuią pochwałę, dla czegoż obcy niektórzy, Niemieccy zwłaszcza, a częstokroć i Francuzcy pisarze, iedni krytykę wykonywaiąc bez …
Excerpt
m a „m ZM tego powody, stopień oświaty, położenie nawet, Wtenczas dopićro nie podlug wzoru klassycznych greckich i łacińskich pisarzy, nie podlug zasad swego tylko kraju, lub własnych jedynie mniemań, lecz bezstronnie i wyrozumiale mówić się będzie ; …
Excerpt
od wszelkiego wnim udziału ich usuwa, działania polityki przed ich okiem nieprzeyrzaną okryte sloną, do maley tylko liczby wezwanych osób na- ży skrytych czynów kierunek, zagrzebane potem w niepamięci wieków, nikomu, potomkom nawet nie- dostąpne: iakże o …
Excerpt
przesądów swego stanu, surowo i niesłusznie czę: stokroć przyganiaią królom, własnych win nie upa- y5 wuiąc, albo nie chcąc ich przyznać: czarownym wolności dymem upoieni chwytaią go w siebie coraz więcćy, nim rozprężaią swe ciała, tćm iedynie żyć pragną, …