Excerpt
PANY RADA. 104 i wielki książę lilewski w jednćj i tćj samój osobie będzie. W drugą stronę wyprawili do Moskwy po Helenę córkę Iwana w małżeństwo dla Alexandra. Przyjechała Helena do Wilna, zkąd, lubo Iwan mie- wał wiadomości, że ją chcieli łacinnicy …
Excerpt
162 RUSI Ł LITWY. dróżach po Europie, nabył wyższćj nauki niżeli pod- ówczas jinni ziem księstwa litewskiego panowie po- siadali; w tychże podróżach, walcząc w Niemczech, we Włoszech i Węgrzech, jako ochotnik, wszędzie nabył sławy z dzielności i biegłości …
Excerpt
PRZENARODOWIENIE 163 Jana Zabrzezińskiego wielkiej powagi w Litwie człowieka, najechawszy go w domu jego własnym, zabił: a niespodziewając się po tem zabójstwie przebaczenia królewskiegc, do Moskwy, która na tenczas Litwę pustoszyła, z braćmi i …
Excerpt
164 RUSI I LITWY, W tymżę pokazywał przykładem, czego Ruś po nim spodziewać się ma, gdyby jego za swego wyo- braziciela uznała. Zjechał on do podupadającego Nowogrodu i tam zajął się rozpoznaniem sprawy Pskowian żalących się na jego namiestnika Oboleń- …
Excerpt
PRZENARODOWIENIE 1465 Przekopcy 1514 pustoszyli ziemie moskiewskie. Dla bespieczeństwa, siostra Bazylego królowa wdo- wa Helena, otrzymała 1512 w Wilnie areszt, i prze- łożenia carskie niemogły jćój uwolnić! Cesarz Maxi- miljan' zachęcał Bazylego do boju …
Excerpt
166 RUSI I LITWY. stało, gdy bratanka jego została 1525 małżonką cara Bazylego. Otrzymał nareszcie wolność, a po zgo- nie Bazylego 1533 był jednym z opiekunów mało- letniego Iwana srogiego. 87. Ruś połaczeje. Po tem przez Glińskiego Litwy wstrząśnieniu …
Excerpt
PRZENARODOWIENIE 1467 i stepach wołały człowieka tak na Ukrajinie jak na Podolu. Miłośnik pokoju Zygmunt, traktatami ob. warował je od napaści tureckich i tatarskich, a sta. wiając nad brzegami Dniepru zbrojne poczty łotru- jących kozaków, zabezpieczył od …
Excerpt
168 RUSI 1 LITWY Witepska i Płocka, Mścisławska, Smoleńska, miały swe osóbne w rozporządzeniach odcienia, równie jak Wołyń lub Ukrajina. Zygmunt stary wmówił w pany rad i zapowiedział 1522, że całe wielkie księstwo lilewskie ma mieć jedno i toż samo pra …
Excerpt
PRZENARODOWIENIE 169 wszystko naznaczone ciężkie opłaty, formy, prze= włoki, o ruinę prawujących przywodziły, dla bie- dnych. niepodobieństwo uzyskania sprawiedliwości sprawiały. Pisano to prawo dla możnych, możni panowie przyjmowali go w radzie: nic tedy …
Excerpt
170 RUSI I LITWY wiony za jedno przez lud i klassy wyższe na całej Rusi również jak i polski przez lud i szlachtę w ca- łćj Polszcze. Jeden i drugi były piśmienne: ruski dawnićj. Każdy ż nich miał swoje własne pismo. Ruski niemiał przeszkody jaką polski w …
Excerpt
i PRZENARODOWIENIE 474 wodawsiwem, kancellarją, biblją, sporami teolo- gicznómi, naukami przyrodzenia, wymową, sty- lem; był językiem towarzyskim klass wyższych. Lud ruski po wsiach zachowywał zawsze swych pradziadów mowę, nieoswajając się z polską; nie- …
Excerpt
RUSI I LITWY i w miastach, zupełnie już po polsku mówiła, a ję: zyk ludu, jake piśmienny i towarzyski gasł. Reli- gijne spory ówczesne a mianowicie kalwinistów i so- cinjanów , przelewając się z Małćj Polski do księ- stwa Litewskiego, objawiały i tam …
Excerpt
* PRZENARODOWIENIE 4738 publicznych nawrócić. Małżeństwo jego z Barbarą, dla tego że ona była htewką zrządziło wprawdzie niesłychany wrzask w koronie, nie miało jednak żadnych skutków na stosunki dwu krajów. Trwały one jednostajnie, w zawieszeniu. Litwa …
Excerpt
474 RUSI I LITWY wiązuje się arcybiskupa wypuścić i do dawnych jego praw przywrócić, tudzież, 60,000 talarów na pokrycie nakładów wojennych wypłacić. Po tako- wćj ugodzie, wielki inistrz wchodzi w ścisłe przy- mierze z Litwą zaręczające wzajemną pomoc, …
Excerpt
* PRZENARODOWIENIE 475 Magrós brat króla duńskiego, kupuje od biskupa wyspę Ezel, i takową Bóstólłsży, wdziera się do Piltinu. Ketler niema nadzieji aby się wszystkim opędził, a zatem, ostatecznie 1561, zawiera ugodę poddania się (pactum subjectionis) …
Excerpt
476 RUSI I LITWY dopelnione być miało: z tym wszystkim, wielkie księstwo litewskie tak co do natury kraju politicz- nego i towarzyskiego porządku, było jeszcze nie- słychanie różne. W powszechności, całe księstwo litewskie jest mnićj ludne od Polski …
Excerpt
PRZENARODOWIENIE 477 szych, w obu sironach były poniekąd jednostajne a przynajmnićj wielce podobne, a wiele się różniły od tych, które ożywiały Polskę. 'W Połszcze był gmin szlachecki, oraz gmin nieszlachecki wolny lub poddany; gmin sźlachecki, wyobrażał …
Excerpt
178 RUSI I LITWY 92. Lud! litewski i źmujdzki nad' straconemi swobodami boleje. Lud tedy żfnujdźski w dolnćj ziemi posiadły cie- szył się niejako lepszym nieco losem, od swych braci Litwinów w górnćj częśći żiemi przebywają= cych; cieszył «się tóm więcćj …
Excerpt
PRZENARODOWIENIE |. 17% do krzyża. Perkuna, zastąpiła Panna Marja Perku- natele, do którćj się modły bogobojnego ludu obró- ciły. Uroczystości rolnicze, nieszkodziły: prawowier- ności, choć poplątane były z poezją, uosobieniem, uduchownieniem, …
Excerpt
480 RUSI 1 LITWY. ludowi zwrócone były. Ale król i pany powiedzieli, że za wiele żądał nad to co przynależy. Niepozo- stało ludowi, jak cieszyć się wiarą swoją, że po śmierci, gdy mu przyjdzie zarówno z pany wdzie- rać się na górę zbawienia, jemu łatwiój …
Excerpt
* PRZENARODOWIENIE 1g1 kowi, statut niepodawał środków wykupienia się. Sprzedawano tedy ludzi, jak bydło, mówią współ- cześni owego czasu publicyści; a robociznę czyli słuzbę taką się na nich nakładać godziło, jaka się panom podobała. Poddany chłop, tóm …
Excerpt
182 RUSI I Lirwt. szęzizny dnia ciągłego lub pieszego, parą wołów lub sprzężajem par kilku; nie wchodzą w gwałty, podwody lub służbę folwarczną, ale dodają, że chłopi podatek pieniężny na potrzeby kraju trzema ratami rocznie wypłacają; że do pana bez …
Excerpt
" PRZENARODOWIAENIE 183. łos tych wolnych ludzi, co się do służby czyli do robocizna najimowali. 94. Bojarów i kniaziów poniżenie, szłachty zarodek. Jeżeli w wieku podbojów litewskich, / Lreso= waniem się i ciwilizowaniem wojackićj klassy, w szczupłym …
Excerpt
RUSI I LITWY. prowincje i księstwa, kniaziom, panom i dostojni kom, ulegały wielu i licznym przemianom, na które wpływały wewnętrzne zakłucenia. Ustanowienie województw naprzód wileńskiego i trockiego, a po- tem, witepskiego, połockiego, mścisławskiego, …
Excerpt
* PRZENARODOWIENIE 185 jarowie lub kniaziowie są, albo szlachtą zostać mają, to było nie jasno. Byli już szlachta, tylko jeszcze stanu szlacheckiego, ani ciała szlacheckiego niebyło: a wszakże stan szlachecki znajdował się w Polsz- cze, w Mazowszu, na …
Excerpt
186 RUSI 1 LITWY. kunigowe to jest królewskie czyli książęce, swade- bne i mirowe od zaręczyn i ślubu. Kiedy je chłop panu przynosił, podobnie bojar lub kniaź czyli też szlachcie posiadacz ziemi, panu swemu zwierzchnie- mu, równie pan lub kniaź wysoki …
Excerpt
* PRZENARODOWIENIE 487 kto szlachcie, kto klejnolny, kto ma prawo wziąść herb lub go niema? porównywano ż tem €o się w Polszcze działo, co się na Rusi czerwonćj Stało. Zjawiły się nareszcie żądańia, i proźby, ha które wielki książe odkazy dawał. Chwaliła …
Excerpt
155 RUSI I LITWY wnietwo ułatwione zostało i przepisy statutu w wiel: kićj części uciążliwe być przestawały. Zaczęła się owszem Litwa cieszyć stvemi porządnemi przepi- sami, gdy wkrótce nowa ulga nastała, jak wielki książę, wojewodowie, starostowie, swych …
Excerpt
PODBIJAJĄCA. 45 jąc Greki, że jich jest sąsiadem; a pogniewany za zdradliwe mordy, jakich się Rusini na: Lachach do- puszczali, niemyśląc dalszych pomykać: zdobyczy, znieważył łoże Predisławy, złupił bogatą stolicę Wzostawiwszy w nićj zięcia Swiatopełka, …
Excerpt
46 40, 1RUŚ łub miejskich; grody, słobody, sioła ,; jakożkolwiek w . urządzeniach niejakie. niejednostajności wysta- _wujące, do jednego prawa należały: dla tego prawda ruska przez Nowogrodzian i Jarosława, dla No- wogrodu: wygotowana, stała się prawdą …