Excerpt
O DZIEIOPISACH POLSKICH, ICH DUCHU, ZALETACH I 'VADACJII ŁUKASZA GOŁĘBIOWSKIEGO CzŁONKA TOWARZYSTWA DO Ksrąc ELEMENTARNYCH w Komurssyi Rząpowey Wyznań RELicIyNYch I OSWIECENIA PUBLICZNEGO, I WARSZAWSKIEGO PRZYJACIQŁ NAUK TOWARZYSTWA, CZŁOŃKA. ZNAYDUIE SIĘ …
Excerpt
I RAGNĄC gruntownćy nabywać oyczystych dzieiów nauki, udaiemy się do historyków. Potrzeba zatćt wiedzieć ich poczet, latopisarski porządek, okres i zaymuią; wypada nakoniec po rozważeniu pilnóm wartość ich oceniać. Wiadomości te w kilku ksieg rozrzucone …
Excerpt
Q historykach polskich w ogole. Wprzódy nim o każdym znich oddzielnie mówić przyydzie, zda mi się rzecz sama wymaga, ażeby dzieiopisach n szych powiedzieć zbiorowo ; odkryć, ieśli są pewne i stałe cechy, któreby ich odznaczały, któreby im by ty wspólne ? …
Excerpt
mg. użytecznemi wspołobywatelom i potomkom. Mało na- der iest dzieł historycznych, którym nie wolno przy- znać w całóy rozciągłości tak clilubnego zaszczytu, dla iakich ubocznych, częstokroć mimowolnych przy- czyn. Wspomniane tu przymioty okażą się w ich …
Excerpt
o Aa obeymuiącey dzieie polskie księgi, tenże autor tak się tifómaczy: « niech przyszly wiek sądzi, ia nikomu «nic kwoli nie piszę, tylko samey prawdzie, którą «iako każdemu Szlachcicowi polskiemu mówić, tak «mnie rozumiem wolno pisać. Ex privato odio …
Excerpt
— 5 — zapowiadali siadaiąc do pracy, w całym ciągu dzieła starali się dotrzymywać. Lecz ieśli dzieiopisowie polscy na tę zasługuią pochwałę, dla czegoż obcy niektórzy, Niemieccy zwłaszcza, a częstokroć i Francuzcy pisarze, iedni krytykę wykonywaiąc bez …
Excerpt
m a „m ZM tego powody, stopień oświaty, położenie nawet, Wtenczas dopićro nie podlug wzoru klassycznych greckich i łacińskich pisarzy, nie podlug zasad swego tylko kraju, lub własnych jedynie mniemań, lecz bezstronnie i wyrozumiale mówić się będzie ; …
Excerpt
od wszelkiego wnim udziału ich usuwa, działania polityki przed ich okiem nieprzeyrzaną okryte sloną, do maley tylko liczby wezwanych osób na- ży skrytych czynów kierunek, zagrzebane potem w niepamięci wieków, nikomu, potomkom nawet nie- dostąpne: iakże o …
Excerpt
przesądów swego stanu, surowo i niesłusznie czę: stokroć przyganiaią królom, własnych win nie upa- y5 wuiąc, albo nie chcąc ich przyznać: czarownym wolności dymem upoieni chwytaią go w siebie coraz więcćy, nim rozprężaią swe ciała, tćm iedynie żyć pragną, …
Excerpt
pisami. Ziednćy strony nie zawsze widziano rze- czy w prawdziwóm świetle, ani chciano umiarkować co zbyt pochlebnie bylo wysławienćm, i też same wypadki w części przynaymnićy rzeczywiste, że nadto albrzymie i wygurowane, rozważającym ie następnie podawano …
Excerpt
a A — 10 — dzieie (1). Niepomni na to, ile w późnićyszych cza- sach nagany odbieraią ci, którzy niedbałem piórem księgę narodów zapisuią, nie zmierzaiąe do celu wła- ściwego, wydobycia zciągu bistoryi wiekom poto- mnym nauki, wspartćóy na dokładnem i …
Excerpt
= gl dawały przyczynę, iakich do przekształceń używano środków (1). Wprawdzie Górnicki, kroniki, a na- wet ulotne pisemka, mieszczą wsobie niejakie o tćm wiadomości, lecz te. są rozpierzchnione, nie zu- pełne ; kiedy po tey klassie pisarzy, która od tak …
Excerpt
sów bogoboynych i enotliwych, szanuiących trom, ołtarz i prawa, kochaiących rządzącego kraiem Mo» narchę i ziemię w którey się zrodzili, broniących ićy piersiami swoiemi, radzących o nićy szczćrze, acz podług mylnych niekiedy wyobrażeń, lub prze- sądów …
Excerpt
wiernie. lch szereg i liczba, bogactwo następnych stanowią. Lecz oni szezupły zakres Życia ludzkiego przed oczami maiąc, pospolicie wyżćy sięgać muszą; na czemże się wtenczas opićrać zwykli? oto na po- daniach, te wszakże częstokroć bywaią mylne. Już w …
Excerpt
szczam syna Kadłubka z Mateuszem wspólnie. I » własnego atoli przekonenia, i maiąc za sobą powagę Ossolińskiego, Lelewela, nie waliam się przy- znać im tego zaszczytu, a umieszczone pod niemi uwagi rozumiem, Że przekonaią wątpliwych. Poró- wnywaiąc ich …
Excerpt
bistorycznych, a nawet rozumowaniem, przewyższa nie raz Kromer Dlugosza, nie zdobywa mu ie- dnak wyrwać pierwszeństwa; jest to Andrea del Sar- to swego Rafała. E w Naruszewiczu gdzie niegdzie dostrzeżone plamy, I w nim ieszcze obok uwielbie- nia iakie mu …
Excerpt
OP Gallus pisał 1110 a 1135 roku. od 825 roku do 1118. Nestor acz był z Rusi naszćy czyli Polaków, i około 1100 roku układał dzieie (1), wspomnieć go tylko możemy, nie śmieląc go sobie przywłaszezać- Spółczesny iemu Gallus. Szczególnieysze tego hbisto- …
Excerpt
= |GE= raczćy do zdania tych, którzy go rodakiem nas 2) m być twierdzą (1; jakkolwiek bądź u nas pe wię- kszćy części i o nas pisał. ; Naruszewicz powiada: naydawnieyszy Kronikarz i Polski i nayrostropnieyszy Marcin Gallus, na Ża- : dnem historyi swćy …
Excerpt
Est igitur profecto seriptor antiquissimus et omnium prinus, qui rerum a Polonis gestarum fastos conti- nuos cornposuerint, et sane praecellił posteriores eru- ditione haud parva, sano iudicio et candida mente, mówi Bandtkie w wzorowóm swem wydaniu tego …
Excerpt
sznie przebiegał; że wszystko było zmącone, wszy: stko odrzucał, i nie tak powszechnie przypadł do smaku, lak następcy iego Mateusz Cholewa i Win- centy syn Kadłubka. Zachował wprawdzie ksztalt rytmowo retoryczny (1), iak Dytmar biskup Mersbur- ski i inni …
Excerpt
Od Mateusza i FV in niego, do Dlugosza i Miec howity ; ANNALISCI. Chociaż niektórzy z nich miiaią epokę Kadłubka, i śięguią do czasów Dlugosza, łącznie sięo nich mó- wić będzie, ażeby ich wystawić razem, iako iednego 1 rodzaiu pisarzy. Owe tak zwane …
Excerpt
przystęp do arelhiwow kościelnych oznacza Boga- chwał iako Źródło wiadomości swoich wymienia prócz Kadlabko, roczniki po kościołach znaydniące się, podania dawne i powieści spółczesnych nao- cznych świadków. Takich roczników bez wątpienia wiele zbutwiało, …
Excerpt
ZR pracę rozgutunkować ie, w swoich Adnimadversiones ad autiquos scriptores Poloniae $13 p. 52, w ten sposob: l. Kronika Krskowska. II. Pamiętnik, który się kończy na w yprawie Prze- myslewa i Otłokara przeciw Prusakom. HI. Odk.81 w Script. Siles. a roku …
Excerpt
mE PE JĄ szych uczynione przez tego, który w 1426 owę Kro- » nikę przepisywał, kończą się na roku 1378. Dopi- ski na str. 44 edycyi Gdańskićy do tychtu roczni- i ków należą, aczkolwiek ie Lengnich odnióst do mnie- M maney Kadłubka, to iest Dzierźwy …
Excerpt
PIL — 1340. Annalisia Monachus (Script. hist. Pol. 124 są. 8 uGedani p. 4 REJICZA VIII. —- 1366. Ephemerides (Som. t. II. p. 79-81.) IX. — 1376. Annalista Gnesnensis. U Sommersb. t. II. p. 91-94. zaczyna od r. 1092 skła- da się z dwóch nieiako części. I. …
Excerpt
l nalistów pr episać , ażeby z nich ułożyć varianty, niedostatki iednych, drugiemi nag Mateusz he rbu Cholewa, PH inceniy sym Khadi ubka, od Dzierżwa, Jan Dombrowka KMommentator. Z pomiędzy tych kilku. w tytule wymienionych nazwisk, iedno imie Wincentego …
Excerpt
SZUDE Tak mówi o nićy Kommentator Kadlubka: CZre- nica Vincentiana inter caeteras praecipua, im histo- riis rarissirna, in serie verborum praediserta, aureas patriae nostrae columnas, veras patrum nostrorurn effigies originaliter edisserens, ac tumultus …