Excerpt
196 SKANDYNAWIA. mianom, dziwnie łatwo ugięła się pod duń. skie panowanie. Zarządzali nią z Danii nasy- łani urzędnicy, i po rozwiązaniu unii kalmar- skiej, Norwegia z Danią na dalsze wieki połączoną zostaje. i STUROWIE. _ Teodor. Karol. Karol Kanut ż. …
In:
Excerpt
U DZIEJE WIEKÓW ŚREDNICH. . 197 porządki zachodnie do swego państwa za- stósował. I żadne podówczas królestwo tyle przepisów na piśmie nie uzyskiwało co wę- gierskie. Były we Węgrzech liczne narody: dawni Rzymianie, Włosi, Słowianie, Niemcy, Kumany, …
In:
Excerpt
Sa. WĘGRY. Że dzicz była jeszcze wielka, a każde zamie- szanie sprzyjało do czynniejszego wpływu możnych na władzę w państwie, a razem uła- twiało bogatszym wydzieranie się od bez- pośrednićj koronie zawisłości. Zamieszania te wynikały z wojen o …
In:
Excerpt
DZIEJE WIEKÓW ŚREDNICH. 199 opłaty ich oznaczone (1234). Nie skończyło się jednak tą razą na zaburzeniu w narodzie. Straszne Mogołów najazdy, dzikość Kuma- nów w królestwie siedzących, „rapiły i i wy- ludniały Węgry (1240. 1285). - Świóżymi osa- dnikami z …
In:
Excerpt
200 WĘGRY. ków, urządzał sejmy narodowe, złożone z magnatów, to jest duchownych i baronów (urzędników, posiadaczy), i reprezentantów narodu, to jest z posłów szlachty i miast. Było w Węgrzech narodów wiele: Słowacy, osadnicy Kumani i Niemcy, panujący Ma- …
In:
Excerpt
DZIEJE WIEKÓW ŚREDNICH. 201 wstanie ludu dało (1512) powód do uchwały (absolutum jus) oznaczającćj, że wieśniacy są poddaństwem niewolnóm (1514 księga praw spisana, opus tripartitum). Uchwała w r.-1547 uchylona; w r. 1556 łagodnićj skrćślona. 57%. Polska: …
In:
Excerpt
202 POLSKA. ną została rada czyli senat przy boku monar- chy, bez którego nie przedsiębrać nie może. — Tak możnowładztwo stanęło w swćj po- rze, i następnie półtora wieku prawie (1181— 1320), wrzało coraz większym nieładem. — Książęta szląscy, …
In:
Excerpt
DZIEJE WIEKÓW ŚREDNICH. 203 ugody i przysięgi mnożyły się, a tymczasem straszne zagony tatarskie (1240. 1260. 1287.), litewskie, ustawnie ponawiane, wyludniały rozerwaną Lechią. Spokojność była od Wę- gier, ale królestwa i księstwa ruskie (Lublin …
In:
Excerpt
204 HA POLSKA. narodowość, a wzmagające się klęski wznie- cały już uczucia życzące powrócenia do ca- ości i porządku. Pomarło tymczasem wielu książąt; prócz małych szląskich i drobnych kujawskich byli: mazowiecki, wielkopolski i sieradzki, obszćrne …
In:
Excerpt
DZIEJE WIEKÓW ŚREDNICH. - 205 i niemczejącą arystokracyą, Czechom się pod- dali, a za ich przykładem mazowieccy. W ści- sku największym królestwo z dawnćj roz- ciągłości do połowy uszczuplone. Wszakże wśród takich klęsk nadszedł czas przesilenia (1320 — …
In:
Excerpt
206 POLSKA. do układów, (1335 — 1356), zrzeczeniem się Szląska dla Czech, a Pomorza dla krzyża- ków, wyjednał zrzeczenie się praw króla czeskiego do Polski i do Mazowsza, a odzy- skiwał Kujawy. Tak okupił potrzebną Pol- sce spokojność i miał czas Ruś …
In:
Excerpt
DZIEJE WIEKÓW ŚREDNICH. * 202 -_ przypadkowo i właściwie jeszcze, zjazdy na- rodowe składali możni, dojstojnicy stanów duchownego i szlacheckiego (baroni). Król tóćż miał z nich przy sobie radę. Przyznał jednak Kazimirz W. narodowi stanowienie o …
In:
Excerpt
208 POLSKA. Wynikały z natury powstania królestwa przez zdobycze (książę pomorski na Szcze- cinie lennik), przez przypadek z podobne- goż biegu rzeczy ludzkich w rodzie ludzkim (książę gdański, stosunek kmieci do szla- chty), eokolwiek przez wpływ i …
In:
Excerpt
DZIEJE WIEKÓW ŚREDNICH. 209 wrodzona działa otwarcie, proste serce do nagłych poruszeń niepochopne swych skłon- „ ności niełatwo wyrzec się może: miłość swo- body w każdym kroku wycisnęła swe zna- miona, a łatwe zaniedbywanie się nie podało w zapomnienie …
In:
Excerpt
210 RUŚ. lata (1015—1054) panowaniu Jarosława Wiel- kiego. Mieli Lechici silniejsze stronnictwo w Chrobacyi halickićj, od reszty Rusi od- różnianćj; w głębi i sercu Rusi, Jarosław, oparł się na gminie posad czyli miast, któ- rego żywiołem były swoboda i …
In:
Excerpt
U DZIEJE WIEKÓW ŚREDNICH. 211 Źródło rozerwania. Kwitnących i wzrasta- jących miast było wiele, w nich wznosiły się wspaniałe cerkwie, monastery, dworce biskupów i kniaziów, i potężne mury. Zbie- gał się do nich lud mnogi, wynosił w dale- kie okolice Oki, …
In:
Excerpt
212 RUŚ. (za Stopełka) bezskuteczne usiłowania, wza- jemne waśnie kniaziowskićmi powszechnćmi wiecami umarzać (1096. 1097. 1100); wzięły górę ubijatyki bez końca mnożących się knia- _ziów, z których niektórzy zdołali swe posia- dłości w dziedzictwa …
In:
Excerpt
DZIEJE WIEKÓW ŚREDNICH. _ 213 wać, dawał się uwodzić złudzeniu i oszustwu. Duchowieństwo i mnisi, rozczytani w caro- grodzkich dziełach, czołem bili przed wiel- kim kniaziem (carem) i dali poznać zmyśloną księgę na sposób nomokanonu byzanckiego, _ jakoby …
In:
Excerpt
M. 1 RUŚ. jów znieważony i poniżony został. Wnet zrabowany przez Połowców (1202), podupa- dał, tracił urok. Ruś w najwyższóćm roz- przężeniu nie wielu kniaziów znajdywała, co- by jój swobody bronili. Mały kniaź z pod Smoleńska, Mścisław Mścisławicz, …
In:
Excerpt
DZIEJE WIEKÓW ŚREDNICH. | 06 Wszystkie -zaleskie grody aż pod Nowogród porujnowane (1237); - Kijów zburzony (1239) otworzył drogę nawale mogolskićj do Polski i Węgier. Ruś ujarzmiona wnet ujrzała tatar- skie baskaki jćj ludność liczące. 59. Litwa rozwija …
In:
Excerpt
216 LITWA I RUŚ. przeto Litwy , nieprzyjacielem, obowiązany zasłaniać obszćrne krainy, nad którómi zwierzchnictwo rozciągnął, okolice Polisia, oraz kijowskie, gdy zgasłe wielkie księstwo zajął. — Caryzm usunął się w strony zale- skie. Tam wielki kniaź, od …
In:
Excerpt
DZIEJE WIEKÓW ŚREDNICH. 217 1283), z których Litwę wywiódł ród Lutu- wera. Na miejsce zwątpiałego ostątniego pru- skiego krywekrywejta (Alepsa 1263) roznie- cili Znicza płomienie, to nad Niewiażą, to przy zbiegu Wilenki z Wilią, krywekrywety "litewscy, a …
In:
Excerpt
218 m LITWA I RUŚ pozostała. Litwa właściwa straciła swe gra- nice od strony Rusi. Jćj kniazie chrzcili się na obrządek ruski. Sam Giedymin zamyślał przyjąć łaciński (1323. 1324), tylko łakome drapiestwa mnichy stanęły mu na zawadzie. Sprzymierzony z …
In:
Excerpt
DZIEJE WIEKÓW ŚREDNICH. , 219 niedopićro usposobione do spojni z Polską księstwo halickie ze Lwowem (1340), szukał jego zaniedbanych granie. W pustki jego po- łudniowe napłynęło od Dunaju mnogo Wo- łoszy (Rumianów), wymagał jćj uległości; u Litwy upominał …
In:
Excerpt
920 ł LITWA I RUŚ. * wzrastała, wysilenie dało się czuć, a duch szlachecki poglądał na Litwę jak na swoją „do uprawiania niwę. Zaledwie powołał przez małżeństwo z dadwięś (1386) na tron Polski wielkiego księcia Jagiełłę: w Litwie zaraz ukazali się …
In:
Excerpt
* DZIEJE WIEKÓW ŚREDNICH. 221 równie dogodzić; czyniąc. Węgry wielkićmi, był niedogodny Polsce. Znalazł on jednak różny stan Polski od Węgier. Stan rycerski w Polsce, więcćj tchnął duchem równości, i Ludwik chętnie mu tę równość przyznał. Wyjednawszy od …
In:
Excerpt
s 022 "POLSKA I ŁITWA. jako namiestnik osadzony, z pomocą Polaków, w ujarzmionćj Rusi z Mogołami odznaczał sobie w szćrokich stepach granice i w ślady od Olgierda przetarte wiódł je pod Moskwę, wiódł ku Nowogrodowi Wielkiemu, który znowu zdał się z …
In:
Excerpt
y DZIEJE WIEKÓW ŚREDNICH. 223 równane; niejednostajność prawa miała się jednym statutem wiślickim umarzać. Myśl porównania stopniowo celu dopinała i pozo- stałe w zwyczajach ziemskich niejednostaj- ności do jednostajnego wspólnego ruchu przywiodła. Długo …
In:
Excerpt
224 * POLSKA I LITWA. . tylko do zwykłych opłat, a wreszcie tychże wolności ma używać, co polska. Z tóm wszy- stkićm, były to tylko obietnice, czego się miał tworzący się stan szlachecki w Litwie spodziewać. Wielki książę litewski mógł wszystko, ale …
In:
Excerpt
DZIEJE WIEKÓW ŚREDNICH. 225 własny zarząd, skarb, sejmowanie, i związek z Polską bez trudności nastał. Prusacy szlach- tą stali się polską i w sejmach jej zasiedli. Ale niepodobna było, bez dobrego przewo- dnika, w niejedności państwa, cały naród od …
In: