Excerpt
KAROL V. 1516— 1559. się do rozpoczęcia jego zbliżyło, nadzieje ni- kły do reszty. Nie chciał dwór rzymski zbo- ru: zwołał go do Trydentu wtedy, gdy sobie tego cesarz nie życzył; zwołał, na potępienie herezyi (1545). Zebrał się i nie wiedział od czego …
In:
Excerpt
DZIEJE NOWSZE. 69 24. Karol V. górą w Niemczech; poniżenie Czech. 1546— 1551. Przystąpił nareszcie do przedsięwzięcia długo odwlekanego Karol V. Głos pokoju do ostatnich chwil słyszyć się dawał, oświad- czenia że jedynie niespokojnych i konstytu- cyą …
In:
Excerpt
70 KAROL V. 1516—1559. swoją wolą Maurycemu oddał, a na elektora, co się do niewoli dostał, wyrok śmierci są- dom wojskowym nakazał. Zaniesione pro- śby ocaliły życie elektora, pośrednictwo zaś i dane zaręczenie przez Maurycego i elektora - …
In:
Excerpt
DZIEJE NOWSZE. 11 stanu wskazało zdrajców, co lud przeciw panu dziedzicznemu podburzyli. Uniżany stan rycerski, a miasta rozzbrojone, wielką część praw i swobód postradały, podupadać poczęły. Tron czeski dziedzictwem dla syna Ferdynanda zapewniony (1562). …
In:
Excerpt
KAROL V. 1516—1559. 72 sobą dostojnych jeńców. W tóm dla ocalenia reszty żeby od papieża nie odpadła, Rzym powtórnie zwołuje (1550. 15. listop.) sobór do 'Trydentu, który się na nowo otwiera (1551. 1. maja). 25. Niepodległość Niemiec i konstytucyą rzeszy …
In:
Excerpt
DZIEJE NOWSZE. 73 rozpaliło się rozerwanie i odnawiana z Tur- kiem wojna. Sam Karol V. w Inspruku prze- siadywał, gdy znagła rusza Maurycy dla za- pobieżenia ruiny wyznania protestanckiego, ocalenia konstytucyi rzeszy i wyzwolenia landgrafa. Zajmuje …
In:
Excerpt
74 KAROL V. 1516—1559. stracie beneficyów katolickich zapobiegające; narzekają z drugićj strony katolicy na ogło- szone tolerowanie protestantów w ich kra- jach pojawić się mogących. Całą usilność obracał Karol V. na odzyskanie straty w Lo- taryngii, a …
In:
Excerpt
DZIEJE NOWSZE. 75 obrazy Rzymu uczynić niepodobna. Gustaw przedsięwziął zupełnie z nim zerwać. Nie bez trudności w Westeraas (1527), nie bez poburzeń ludu prostego dopiął swojego (1533). — Podobnych zamachów lękali się biskupi w Danii: pomagała im Lubeka, …
In:
Excerpt
76 KAROL V. 1516— 1559. kierowała, tylko dogodzenie humorowi; nie droga wykrętu lub szpiegostwa, tylko na prędce chwycony pozór i nagły gwałt. Do gwałtowności przyczyną stawały się nie stron- nietwa, ale małżeństwa i kościelne porządki. Henryk VIII. …
In:
Excerpt
DZIEJE NOWSZE. 77 skiej. Na dwór habsburski był zażalony Paweł IV. papież, pragnął jego przewagę powściągnąć. Podniecał przeto do wojny Francyą, rzucał na Filipa II, klątwy. Teolo- gowie hiszpańscy (Melchior Cano) pytani, zapewniali że należy doczesnego …
In:
Excerpt
78 KAROL V. 1516— 1559, "Tymczasem zaszedł „zgon Maryi angielskićj, stracone nadzieje, ażeby jój siostra Elzbieta stała się Filipa II. małżonką, przyśpieszyły układy i traktat zawarty w Cateau Cambraisis (1559. 2. kwietnia). Z Anglią także: Calais na lat …
In:
Excerpt
r HEH. Wojny domowe; Elżbieta i reformo- wani przeciw Filipowi IL., inkwizycyi ii ci- chemu jezuitów działaniu; kacerze są bun- townicy, Niderlandy powstają, 1559—1618, lat 60. 28. Dolegliwy stan pojątrzonego chrze- ściaństwa. Sobór trydencki kończył swe …
In:
Excerpt
„ 80 FILIP II. 1559 — 1618. do Anglii i Szkocyi, gdzie główną rolę grała reforma, kalwinizm.— Spierano się o karność, obrządki, obyczaj, o hierarchią, o sakramenta. Ci co się pomykali dalej, albo odrzucali, albo wykładali dogmata trójcy, lub je wolnćj …
In:
Excerpt
DZIEJE NOWSZE. 81 Dał mu początek (1534) Hiszpan Ignacy Lo- jola. Rzym się wzdragał, nim zatwierdził jego byt (1540). Spotykało wiele rozmaitego oporu. QCzulsze umysły wczesno wytykały jego zdrożności i szkodliwe następstwa. Wzięło jednak wzrost nagły i …
In:
Excerpt
82 FILIP II. 1559— 1618. nikanów kierowane) i trybunały religijne: dręcząc ciało i sumienie, wiodły na stosy lub pod topór. Katolicy przeświadczeni, że nić- ma zbawienia tylko w ich wyznaniu, paląc na stosach, zapamiętale w piekło wtrącali te du- sze, …
In:
Excerpt
DZIEJE NOWSZE. 83 d'Amboise 1563. 16. marca; traktat w Long- jumeau 1568. 23. marca; pokój w Saint Ger- main en Laye 1570. 8. sierpnia). Bez ufności kalwiniści szukali wsparcia w Niem- czech, w Anglii; Elżbieta coraz otwarcićj do- starczała im środków do …
In:
Excerpt
84 FILIP IL. 1559— 1618. czerwca) czyniąc pewność, że na Henryku IM. dom Walezów wygaśnie, otwierał dzie- dzictwo Burbonowi Henrykowi królowi Na- warry , hugonotów naczelnikowi, Zawzięła się na nowo liga. Fakcya szesnastu ogłosiła edykt Nemours (1585. 5. …
In:
Excerpt
* DZIEJE NOWSZE. 85 Elżbieta z więzienia niejako do najwyższej dostojności wyniesiona, z wątpliwćj prawości urodzenia swego, tron dziedziczny prawnie obejmująca, w przeciwnościach, jakich w młodocianych latach doznała, umysł swój (filologiczną) nauką …
In:
Excerpt
86 FILIP II. 1559 — 1618. zrażał się przeciwnością. Chwytał się wszel- kich środków, i krzywych i okrutnych i po- dłych, jakie w jego mocy były, aby swego dopiąć. Nie obliczał resursów, które mogły być wyczerpnięte: tylko umysł jego wypo- czynku i dusza …
In:
Excerpt
DZIEJE NOWSZE. 87 31. Batawska rzeczpospolita Stanów zje- dnoczonych hollenderskich powstaje. Po niejakim pobycie w dziedzicznych Ni- derlandach przeniósł się Filip do dziedzicznćj Hiszpanii, skąd się więcćj nie wychylił. Po- byt jego zostawił gorzką …
In:
Excerpt
88 FILIP II. 1559— 1618. wca). Przerażenie rozpędzało chmury w tu- łactwo, mianowicie do Anglii. Każdy życie unosił nieprzewidując co dalćj pocznie. Wil- helm Nassau książę Oranii, pojął położenie, w tułactwo wlewał myśl spójni. menażując swe położenie, …
In:
Excerpt
DZIEJE WIEKÓW ŚREDNICH. 181 stronnictwo ochłonęło wszystkich, ośle Anglią przez lat kilka (1425 — 1485) stra- sznym niepokojem, kilkadziesiąt osób z familii królewskićj wyginęło, połowa familij szla- checkich znikła, lud prosty uzbrojony, jedy- ny …
In:
Excerpt
188 "FRANCYA I ANGLIA. pełnie zniesione (Brótagne przez dziedzictwo, prócz Bćarne, Foix, Bourbonnais). Miejsce dawnych. nowo stanowieni parowie zastępo- wali, parlament w prowineyonalne podziela- ny (1443. 1462. 1477), wojsko i podatki po- mnożone. Za …
In:
Excerpt
DZIEJE WIEKÓW ŚREDNICH. - 189 kowy stan Niemiec wpływał, najmnićj na Norwegią. Od czasu potęgi Kanuta W. wróciła na tron norwegski familia Haralda Harfagra:' w Danii, a wnet i w Szwecji, nowe tron po- obejmowały. 1.) W Danii Estrytsenów ród, po stu- …
In:
Excerpt
190 - SKANDYNAWIA. rzekał (1283), nieprzekonanych nie karać, nawet na stan miejski opłat nie wkładać, i praw pilnować: w sporach z poddanymi, wyrokom parlamentu, przy którym najwyż- szy sąd, ulegać. Król na tron wstępujący (Krzysztof IL.) przyrzekał, nie …
In:
Excerpt
DZIEJE WIEKÓW ŚREDNICH. 191 hansą, Kastylią, Tunisem) podniosły więcej jeszcze handel, miasta wzrastały. Na sejmie w Bergen, duchowieństwo odpuściło z wła- dzy obierania króla i dziedzictwo zaręczone (1223). Dalćj spisywane prawa. objaśniały ścieśnioną …
In:
Excerpt
192 SKANDYNAWIA. familia Folka na dworze jarlostwo i rządy królestwa dziedzicznie piastująca, wdarła się na tron. Odtąd (1250), wśród roztórków nio- sących królom śmierć, i tym którzy się z tro-- nem ścierali, podnosi się sama arystokracya, chociaż …
In:
Excerpt
DZIEJE WIEKÓW ŚREDNICH. 193 55. Skandynawia czasu unii kalmarskićj do 1524. © Gaśli naprzód Harfagrowie.,, i Folkungi połączyli Szwecyą z Norwegią i Islandyą (1319). Tymczasem 'ostatni z Estrytsenów, Waldemar IIL., podźwignął od lat kilkunastu rozsypaną …
In:
Excerpt
194 SKANDYNAWIA. baltyckiego otaczające ziemie jedno państwo skandynawskie składać miały: pokój mię- dzy nićmi, a wspólna obrona przeciw łotrom morskim (witalianom), przeciw krzyżakom i potężnćj hansie. Hansa, na którćj czele stała Lubeka, handlową …
In:
Excerpt
DZIEJE WIEKÓW ŚREDNICH. 195 otrzymała. (Dokonało się to ostatecznie za Fryderyka 1.) —W Szwecyi duchowni i część możnych świeckich stała przy skandynaw- skim królu opodal w Danii przesiadującym; inna część, mająca na czele Sturów, którzy administracyą …
In: