Excerpt
W DOBROMILU. 101 kończy się dzieło pięcio powieściami wiejskiemi. — Taki jest porządek dzieła pod titałem: pielg XXII. Od konca pod szczególną r zwagę części dzieła biorąc, zachwycają uwagę naszę dołączone powieści. Po- wieści te (p. 183—259.), nie …
Excerpt
102 PIELGRZYM a która w nędzy wróciła do wsi, w czasie, gdy wesele córki swćj Pałachny Franek obchodził. I tu jednak błę- dy i smutny los Kasi odbijają od wyliczonych cnót do- mu Franka, które głównym są powieści zatrudnieniem. Weselną radość swą …
Excerpt
W. DOBROMILU, 103 czarów i urzeczeń nićma (p. 112). Gdy pielgrzym wy- kłada czego bóg chce po ludziach, naszedł na starą Ba- nachowę, która się przedsięwziętą drogą zmęczyła: dzieci Biry do kościoła ją dowieźli (p. 325). Zwichnął na kra- dzieży owoców …
Excerpt
104 PIELGRZYM kroczeń przeciw uszanowaniu rodziców, gdy o dobróm czynieniu mówi, może obraźliwie dla Dobromila wspo- mniał, o wykroczeniu i zbrodniczćm przestępstwie, nie- tak wszakże powszechnóm: bicia, kaleczenia, czynienia złego rodzicom. , XXVI. Uczy …
Excerpt
W DOBROMILU 105 wyrazach, wcale nie usiłaje tworzyć jedności jakowećj, co mu pamięć przypomniała, to dzieciom wyłliczał, wy- liczał królów polskich i w powszechności jich sprawy: tą jedynie drogą spadł niekiedy na dzieła narodowe lub wielkich jego …
Excerpt
106 PIELGRZYM cnotliwi Sasi, mieli mićć zamiar wytępienia narodowo- ści (p. 171) ©). XXVIII. Prócz tego, nad niektórymi szczegułami od pielgrzyma wymienionymi, rozbiór jego pracy czyniąc, czujemy się być obowiązani niejakie uwagi dołączyć. A naprzód: …
Excerpt
W DOBROMILU, 107 na jednę solną w Węgrzech górę od ojca sobie darowaną rzuciła, a ten w Bochnji się znalazł. Pielgrzym zaś (p. 54), zapewnia, że upuszczony pierścień pod skosy kró- lowa szukać kazała i za jego znalezieniem sól odkryto, Ta wydarzona …
Excerpt
108 PIELGRZYM ponieważ miara niesz jeszcze. _ Możeby J mnichem zwanego i dla Łokietka lepszych względów, gdy pielgrzym twierdzi, że Kaximirz do złego się nieprzykła- dał, ale też i mic dobrego niezrobił dla Polski (p. 29), że Łokietka największą zaletą …
Excerpt
W. DOBROMILU. 109 XXXI. Baczny na potrzeby wieśniacze w jich oświć- caniu pielgrzym, czuł dobrze, Jiż aby wrazić pokrótce a nieraz w powszechności wymienianie królów, następ- stwo i czyny, trzeba niekiedy zatrzymać uwagę czytel- nika i zabawić ją drobnćmi …
Excerpt
110 PIELGRZYM monarchy, który się stał odnowicielem Polski, religji, bi- skupstw. Prócz dzieł wojennych Bolesława II, waleczność Krzywoustego w Pomeranji, podjazdowe niszczenie Niem- ców aż do Psiegopola i śpiewki jakie pod uchem Hen- rika M, na pochwałę …
Excerpt
W. DOBROMILU, 111 czenia władzy szlacheckićj nad wieśniaki, nad mieszcza- ny, nad króla. Starość Zygmunta, a potęga Bony, koko- sza wojna. Zygmunt August straciwszy cnotliwą Barbarę, rzeczpospolitę naprawia: okrutna o Inflanty wojna i unja Polski z Litwą, …
Excerpt
112 PIELGRZYM za czyn patrjoticzny, wszędzie słodkim uczuciem synów jednegoż narodu przejmie; a skoro czytanie w słomia- nych chatach pocznie być mnićj nadzwyczajne, pielgrzy- ma praca doda silnych podniet do dalszego czytelnictwa upowszechniania, a …
Excerpt
W. DOBROMILU, 113 się do pracy pielgrzym, występował w zawód, któremu, żeby wygładzić i ubić przestrzeń, jeszcze dla robotników narzędzi nie wygotowano. Prócz kilku książek skróco- nych dziejów polskich, niebyło dzieł do pospolitego uży cia, by oswajać …
Excerpt
114 PIELGRZYM W DOBROMILU się: zatrzymałem się jednak, z jego powoda, rozciąglćj nieco niż potrzeba, nad nim i nad rzeczą, sądząc że się znajdzie kto ochoczy do skróślenia tego rodzaju dziejów, że pobudzę do tego móm zrządzeniem. Dla mnie stawały na …
Excerpt
VII. KRÓTKIE ZBIORY HISTORJI POLSKIEJ JGARETA, CZERWINSKIEGO, FALENSKIEGO, I PONOWIONY JERZEGO s UELA BANDTKE, Wszystko na ziemi polskićj umiarkowane, rzadko uka- zuje popęd do zbyt wielkich przedsięwzięć, Ukazują się WS ędzie niepospolite zdolności, ale …
Excerpt
116 KRÓTKIE ZBIORY HIST, POL. dać ręki w jich przedsięwzięciach, bo niebyło nikogo u nas, coby myślał zrzódła historiczne poznać i oczy szczać, coby z nich prawdę wyjaśniał; dopićro prace nie- śmiertelne Naruszewicza, Czackiego, Bandtkego, rzuciły wielkie …
Excerpt
JERZT AM. BANDTKE. 117 Dla czytelników więcćj naukom i czytaniu poświęconych, dzieła Naruszewicz , Czackiego, są najpożądańsze:; po- spolici czytelnicy wolą krótkie zbiory. Dzieje polskie Bandtkego, między krótkimi nad jinne obszćrnić sze, Oraz zym …
Excerpt
118 KRÓTKIE ZBIORY HIST. POL dawnych sztychów, które mimo talentu w kompozycji i rysunku Getsłera, z powodu niestosówności ubiorów, pewnćj przesady, a przeto uchybienia prawdzie i powa- dze, niezdawały się być do historji stósowne: na jich mićjsce, ośm …
Excerpt
JERZY SAM. BANDTKE 119 czysława Il. — W tomie drugim: p. 1—17 dzieje Litwy z Polską niepołączonej; p: 78— 102, z 302, 307, 518—520 o naukach i oświćceniu; p. 240, 272, o postę- powaniu Zygmunta względem jinnowierców ; p. 498:0 pro- jektach osadzenia na …
Excerpt
120 KRÓTKIE ZBIORY HIST, POL nia, pominięcia. Jeżeli statut wiślicki zasługiwał na wspo- | mnienie, jeżeli stosunki między stanem wiejskim i szla- | checkim, sądy Bolesława wielkiego zostały wymienione: | nie godzi się w żaden sposób omijać i niewspominać …
Excerpt
JERZY SAM. BANDTKE. 121 dzeni z Leodjum benediktini przez Kazimirza I, już wy- marli. Próżne hypothezy tworzyć, niewiem na co się przyda. Pamiętnik warszawski t. XIV, p. III, ogłosił Marcina Galla za Polaka. — Czytamy t. II, p. 82 w Długoszu ma być …
Excerpt
122 KRÓTKIE ZBIORY HIST, POL historiczno kriticznych do dziejów literatury polskićj t. II, p. 349 — 352. Życzy należy, aby ktokolwiek podjął kiedy pracę na dokładne wypisanie różnic textu, jakie zacho- dzą w tych dwu najdawnićjszych wydaniach, z wydaniem …
Excerpt
IGN. CZERWIŃSKI. 123 Począwszy Czerwiński od wyłożenia, co jest kaltura i oświćcenie, rozróżniwszy wieki starożytne od średnich i nowszych, ściga narody Słowiańskie i Polski, w jakim czasie dają się poznać i w jakim stanie. Zastanawia się nad dziejami …
Excerpt
124 KRÓRKIE ZBIORY HIST. POL. że powstało mniemanie, p. 23, pozwolił znaczy kazał ); wyszukane a czasem płaskie i dziwaczne zwroty, które komiczne, niekiedy opaczne wy obrażenia tworzą (p. 81, śmierć bezpotomna; p. 155, Moskwa miała w zanadrzu g0- tową …
Excerpt
IGN. CZERWIŃSKI. 125 na maximie: jak pan takt lud (qualis rex talis grex), rzuca się (od rozdziała 9 do 15), w zwięzłe dziejów pol ich opowiadanie. Pewnie że, regis ad exemplum, totus com ponitur orbis ale w tym razie, Czerwiński, zwróciw ] do tego …
Excerpt
126 KRÓTKIE ZBIORY HIST. POL. o pożyciu prywatnych narodu mieszkańców, bezwarun- kowie stanowić nićmożna, z jednego przykładu ogólne sobie tworzyć prawidła, nie zawsze jest pewna. Naosta- tek, odgadywać zamiary osób pojedynczych niezawsze się w ścisłym i …
Excerpt
IGN. CZERWIŃSKI. 127 skie dzieło, niemiecki podpis: tmprimatur J. M. K. K Biicher - Revisions- Amt Lemberg, musiał tedy z pod obli- cza czytelników, wiele bolesnych uchylić obrazów. Do tych zarzutów chcemy jeszcze dołączyć i ten: za co Czerwiński pracę …
Excerpt
128 KRÓTKIE ZBIORY HIST. POL. ostatnich politicznych wypadków, historja Remera, który ych nawet i dz polskie w większej w czasach późniejszi objął obszćrności, mare których jimiona i dzieł tiluły w notach osobnych wspomnia- łem, posłużyły mi do tego, zem …
Excerpt
JÓZEF, FALEŃSKI. 129 nosi: ale jest jednostajnićjsza i porządniejsza. Ukazuje autora znającego to co pisać przedsięwziął, który umiał, zużywanych przez siebie materjałów , uczynić dobór; ob- szerne miejsca w miarę skrócić, dawnego wydania Bandt- kego …
Excerpt
KRÓTKIE ZBIORY HIST. POL. 130 Faleńskiego jest zupełnićj którego Czerwiński od swojich postrzeżeń uchylił. Czer- wiński zajęty jest narodem i większą rozmajitością stanu ze, bo obejmuje i wiek XVIII, wewnętrznego; Faleński więcćj królami, ma sposobność …