Excerpt
136 HISTORJA. czyła naprawę czyli urządzenie rzeczypospolitćj to jest własnego stanu. W Litwie przerobiony był jeszcze raz po rusku statut 1588, statut trzeci i po polsku 1614 wy- dany, zupełniejszy, dla mniejszćj szlachty dogodniejszy, nazwy niewolnika …
Excerpt
| OBRAZ DZIEJÓW. 137 była temu przeciwna, ztąd w schismie zobopólnćj, po- wstała dizunja i początek ciężkich kłótni i cierpień. 144. W te czasy w sprawie religijnćj, nie mało już krwi przelanćj było, a zanosiło się na większy. Dom habsburgski austriacki, …
Excerpt
138 HISTORJA. brała się szlachta, gdy w Inflantach do wojny przyszło. 147. Za napaść Farensbacha wojewody wenden- skiego 1600 na Estonją, Karól 1601 rozpoczął wojnę. Było to pole świetnego popisywania się wojowników pol- skich, ale razem pole strat …
Excerpt
OBRAZ DZIEJÓW. 139 koszu nie wywoływało boju. Kiedy więc król do sejmu rzecz odkładał a na nich nastawał, rozbiegali się, Ze- brzydowski z Radziwiłłem pod Janowem uniżyli się. 150. Lecz rokoszanie zaniedbawszy sejm, spokoj- nie w Warszawie odbywany 160%, …
Excerpt
140 HISTORJA. W Wielkićj i Małćj Polszcze rozgościły się, hussytism, luteranism, kalwinism, socinjanism; wszystko to zago- ściło się w Litwie, gdzie disunici i mahometanie spo- kojnie tóż zostawali w równości obywatelskićj. 153. Lecz kiedy wszystkie jinae …
Excerpt
OBRĄZ DZIEJÓW. 141 się bronił, jednak dla małćj liczby swojich, opuścić ją musiał. Zygmunt III, zdobywszy 1611 Smoleńsk, cieszył się triumfami na sejmie warszawskim, a Prusy w lenność brandeburgskim oddawał. 156. Długo niepłatne wojsko, opuszczając ziemie …
Excerpt
142 HISTORJA. Torunia odpędzonego, nie wstrzymała biegłość hetmana polnego koronnego Koniecpolskiego. 159. Hollandja i Francja wdawały się, aby ko- rzystny dla Polski wyjednać pokój, lecz Zygmunt III łudził się obietnicami domu austryackiego. W nadzieji …
Excerpt
OBRAZ DZIEJÓW. 143 kandidata i jednozgodność zamiaru, wszelako było po- ruszone żądaniami kwarcianego wojska i Kozaków aby do elekcji przypuszczeni byli, co jim ostro odmówiono. Więcćj jeszcze poruszone i zakłócone było o prawa protestantów i niezgody …
Excerpt
144 HISTORJĄ. necją i papieżem, zabierał się do wojny z Turcją; coś nawet zamierzał wewnątrz kraju działać, w czóm ta- jemnie wspierali go Hieronym Radziejowski i kanclerz wielki koronny Jerzy Ossoliński, coś z Kozakami zma- wiający. Szlachta we wszystkim …
Excerpt
OBRAZ DZIEJÓW. 145 i lachów z nienawiścią do łacińskiego obrządku. W całej Polszsze gdy od niejakiego czasu panowie ludowi wiejskiemu ścieśniając swobodę odmieniali powinności i mnożyli pańszczyzny, nastało ludu wiejskiego zbie- gostwo do Kozaków. Ztąd …
Excerpt
146 HISTORJA. tami, że Kozaków poduszcza, uszedłszy z kraju, Szwecją podniecał. Karól Gustaw wziąwszy płonne powody do wojny, łatwy wstęp do Polski nalazł. Pod Ujściem poczęła mu się szlachta poddawać. Z łatwością wziął Warszawę i naparł na Jana …
Excerpt
OBRAZ DZIEJÓW. 147 Warszawę opanował: ale nienadługo: a elektor był pod Oleskiem potężnie pobity. Jerzy Rakoczy siedmiogro- dzki rzeczywiście wpadł do Polski 1657, Kraków i Brześć osadził. Lecz odcięty i oskoczony od wodzów polskich pod Międzybożem okupić …
Excerpt
148 HISTORJA. pretesyj, prócz województwa które posiada: Jan Ka- mirz zrzeka się praw swojich do korony Szweckićj, a Szwedzi resztę co jeszcze w Prusiech mieli, oddają. Tak upłynęło drugie lat 6, wojen szweckich i moskie- Potym pokoju wskich panowania …
Excerpt
OBRAZ DZIEJÓW. 149 warty był na lat 13 pokój. Smoleńsk, Siewierz, Czer- niechów, Ukrajina zadnieprska i Kijów zostały przy Moskwie i wspólne przymierze przeciw Turcji zawarte. Tak trzecie lat 6 wojen moskiewskich i domowych rozruchów panowania Jana …
Excerpt
150 HISTORJA. z ubożałego przez kozackie napady brata Michała księ- cia Wisniowieckiego przystała. Był to najmnićj spo- dziewany wybór. 182. MICHAŁ Wisniowiecki, znalazł się w nie- miłem położeniu, między partją francuską i austrjacką ; miał sobie …
Excerpt
OBRAZ DZIEJÓW 151 wnem oskoczony od Turków i Tatarów, gdy mu już żywności i prochu niedostawało, zawarł ugodę, która zostawując Kamieniec w ręku Tureckich, powróciła Polszcze wielką część Ukrajiny i haracz umorzyła. Na tćm się kończyły wojny z kozackich …
Excerpt
152 HISTORJA. niechętni jemu, wyrządzali tym dolegliwsze przykrości, | aby go do abdikacji przywieść. Nie był dalekim od | tego Sobieski, gdy schorzały 1696 z tym się rozstał ) światem. 188, Bezkrólewie zerwaniem sejmu konvokacyjnego naznaczone, …
Excerpt
OBRAZ DZIEJÓW. 153 rola XII przystępują i bezkrólewie ogłasza. Zaczym Karól XII przyspieszył elekcją Leszczyńskiego. 191. STANISŁAW Zeszczyński musiał z War- szawy 1704 przed Augustem II uchodzić, lecz Au- gust II nie mógł się w nićj utrzymać. Karol XII, …
Excerpt
HISTORJA. Odrętwienie, wpływ obcy, od 1710 do 1764 lat 46, 194. Na prośbę wojska Rossyjskie 1720 z Polski wyszły. Ostateczne tćż traktaty ze Szwecją 1720, 1732 stanęły i pokój i panowanie Augusta II zabezpieczyły. Sejmy od 1726 do 1736 nie dochodziły. …
Excerpt
OBRAZ DZIEJÓW. 155 skiem rossijskiem, pod Kamieńcem Augusta III kró- lem ogłosili. Z obu stron powiązano konfederacje. 197. STANISŁAW Zes utrzymać w Warszawie, z primasem i jinnymi do sie- zyński, nie mogąc się bie przywiązanymi, ustąpił do (Gdańska, …
Excerpt
156 HISTORJA. były wielokrotne układy. Lecz prócz tego Polska bę- dąca w pókoju, cierpiała napaści wojsk pruskich, fu- rażowania, werbunki, i Friderik II, król Pruski na- syłał swoje do Polski fałszywe pieniądze. 200. Zabobon i obłąkanie, poczęły …
Excerpt
OBRAZ DZIEJÓW. 157 traktaty. Elekcja stosownie do życzeń dworów peter- burgskiego i berlinskiego, zgodnie 14. września na Stanisława Augusta Poniatowskiego padła. Na koro- nacijnym sejmie, ustawy konwokacijnego zatwierdzone. Tylko się wywikłać z pod …
Excerpt
158 HISTORJA, aby zadość uczyniono obywatelskim dissidentów ocze- kiwaniom. 204. Adam Krasiński biskup kamieniecki, miał na- dzieję, że pozyszcze między mocarstwami Europy sprzy- mierzeńców. Tymczasem zniecierpliwieni Puławscy i jinni, w Barze 1768 29 …
Excerpt
OBRAZ DZIEJÓW. 159 ogłoszone zostały. Konfederatom barskim wymówiono przyłutek w Austrji, jich sprawa 1772 upadła. Jedni tedy jako jeńcy w Siberji mieszkanie naleźli, jinni się za granice wynieśli i tam protestacje czynili, do któr- rych i król swoje …
Excerpt
160 HISTORJA. niektórymi pierwszymi osobami niesnasek. Stał się klęską dla Litwy upadek Tyzenhauza, który gwałto- wnie fabryki i rękodzieła zakładał. Różni obywatele chodzili jednak około ulepszenia losu stanu wiejskiego. Naruszewicz, Krasicki i wielka …
Excerpt
OBRAZ DZIEJÓW. 161 obrany i dziedzictwo przyjęte. Na tychże sejmikach obrani na następujący sejm zwyczajny posłowie, złączyli się 16 grudnia, z sejmującemi, tak jiż po dwóch leciech sejmowania, sejm w podwójnym składzie obradować poczynał. Ogłoszona …
Excerpt
162 HISTORJA. nadewszystko gdy od rzeczypospolitćj Gdańska i To- runia nieotrzymał. Rossja załatwiwszy się wprzódy ze Szwecją, śpieszyła kończyć wojnę z Turcją 1792, 9 stycznia. Tymczasem malkontenci, Szczesny Potocki, hetman Franciszek Xawery Branicki, …
Excerpt
OBRAZ DZIEJÓW. 163 25 września za potwierdzenie pruskiego zaboru. Tar- gowicka konfederacja 15 września rozwiązana, jój san- cyta kassowane, i konstitucja czteroletniego sejmu 23 li- stopada zniesiona, a różne urządzenia dla pozostałćj rzeczypospolitćj …
Excerpt
164 HISTORJA. był Kołłątaj. Kościuszko wiele miał z tego powodu strapiepnia. 220. Wilno raz od Jerzego Grabowskiego, 19, 20 lipca obronione, dostało się 12 sierpnia w moc Rossjan; a Suwarów, wstrzymany od Sierakowskiego pod Krupczycami 18 września, …
Excerpt
FP). GEOGRAFJA OPISANIE KRAJÓW POLSKICH. (Udzielone 1829 do atlasu panny Reginy Korzeniowskićj.) …